<div><img src="//mc.yandex.ru/watch/28474456" style="position:absolute; left:-9999px;" alt="" /></div>
Enter search text Search
You are now signed out Twoje konto Sign in to my SHOP account To purchase products in our e-shop you need a shop account. Rejestracja Stwórz nowe konto
(0) Cena ca�kowita € 0,00 Twoje zamówienia Twoje zamówienia Checkout Checkout

HISTORIA BURSZTYNU BAŁTYCKIEGO

Bursztyn jest minerałem organicznym, jednak z powodu nietypowych właściwości fizycznych sklasyfikowano go, jako mineraloid, czyli substancję bez określonej struktury wewnętrznej.

Na przestrzeni minionych wieków przeplatały się różne, dalsze lub bliższe prawdy, poglądy na temat pochodzenia bursztynu. Niekiedy postrzegano go, jako wydzielinę mi-tycznych zwierząt, wosk wytwarzany przez olbrzymie mrówki czy skamieniałą ikrę nie-których gatunków ryb. Miał on być zakrzepłym i stwardniałym na kamień olejem skalnym, powstać z ropy naftowej lub z tłuszczu tajemniczych dzikich zwierząt. Starożytne teorie bywały i bardziej romantyczne, przypuszczano, bowiem, że bursztyn stanowi zastygłe w wodzie ostatnie promienie zachodzącego słońca albo, że jest pianą morską stwardniałą w zimnych morzach północy. Wszelako już w czasach antycznych rozpoznawana była i rzeczy-wista, czyli roślinna natura bursztynu, jak choćby w dziele rzymskiego historyka Pliniusza Starszego (23–79 n.e.), w którym występuje określenie succinum, pochodzące od słowa sucus, czyli sok.

Różnorodność nazw, pod jakimi funkcjonował bursztyn od czasów starożytnych, a które odnoszą się do jego fizycznych bądź mitycznych właściwości lub do pochodzenia, jest nie mniej fascynująca. Starożytni Grecy nazwali go elektron (ηλεκτρον), czyli świecący, błyszczący, odnoszący się do promieni słonecznych. Germanie nadali mu nazwę glessum (glesum, glaesum), która prawdopodobnie oznaczała żywicę i ma związek z niemieckim słowem das Glas – szkło. Fenicjanie mówili o nim jainitar –żywica morska. Prusowie stosowali określenie Gentar. Podobna nazwa – gintaras – występuje w języku litewskim, a tak e w łotewskim – dzintars. Być moje Słowianie również przetworzyli tę nazwę, umywając termin jantar. Arabskie miano anbar, odnoszące się zapewne do zapachu palonego bursztynu, który podobny jest do aromatycznej woni ambry wytwarzanej z wydzieliny żołądka kaszalota, wpłynęło za pośrednictwem średniowiecznej łaciny na nazwy urywane w różnych językach europejskich: francuskim (ambre), włoskim (ambra), hiszpańskim (ambar), portugalskim (âmbar) czy angielskim (amber). Bezpośrednio do palnych właściwości nawiązuje natomiast niemiecki wyraz Bernstein, od którego wywodzi się słowo bursztyn w języku polskim. Jeszcze inna właściwość bursztynu – przyciąganie niewielkich przedmiotów po potarciu – znalazła również odbicie w nazewnictwie, jak choćby w łacińskim określeniu elektrum czy perskim kāhrbā – porywacz słomek, syryjskim harpax, a także duńskim rav.

Niezwykle barwne i tajemnicze są legendy, podania i mity o powstaniu bursztynu. W mitologii greckiej odniesienie do jego genezy znajdujemy w historii Faetona, syna Heliosa, który prowadząc niewprawną ręką słoneczny rydwan, spowodował pożary i interwencję Zeusa. Młodzieniec rażony piorunem przez władcę Olimpu, runął do rzeki Eridan. Heliady, siostry Faetona, tak bardzo opłakiwały śmierć brata, że bogowie zamienili je z litości w topole, a z ich łez wpadających do Eridanu powstawały bryłki bursztynu. Już od czasów antycznych trwały spory na temat umiejscowienia owego Eridanu, który obrósł legendami, jako „bursztynowa rzeka”. Dał on też nazwę rzece, która według badań geologicznych przed 40 milionami lat płynęła poprzez obszar dzisiejszego Bałtyku, osadzając w rejonie Zatoki Gdańskiej bogate złoża bursztynu.

Spośród nadbałtyckich legend najpowszechniej znana jest opowieść o Juracie – bogince, Królowej Bałtyku, która ukarana została za związek ze śmiertelnikiem, a ułamki z ruin podmorskiego pałacu bądź, według innej wersji legendy, jej łzy znajdowane są na plażach w postaci bryłek bursztynu.

Legenda kaszubska określa bursztyn, jako boski dar, który przyniesiony został w szponach gryfa. Stanowi on wartość całych Kaszub i w razie potrzeby zostanie odnaleziony, by uratować region i jego mieszkańców od niedostatku. Swoją opowieść o genezie bursztynu mieli także Kurpie, którzy wiązali jego powstanie ze łzami ludzi ukaranych potopem, przy czym użyteczna odmiana jantaru miała powstać tylko z łez dobrych ludzi.

Bursztyn bałtycki (tzw. sukcynit) powstał najprawdopodobniej około 40 milionów lat temu w trzeciorzędzie, epoce górnego eocenu. Stanowi skamieniałą wydzielinę obficie żywicujących drzew szpilkowych, umownie nazwanych Pinus succinifera, tj. „sosna bursztyno-dajna”. Jednoznacznie nie można określić gatunku „bursztynowego drzewa”. Zakłada się, że pochodzi on z kilku rodzajów żywicujących drzew, z których udział jednego był dominujący

© Copyright by Muzeum Narodowe w Szczecinie & Muzeum Bursztynu w Gdańsku

 

 
1/21/2019 3:40:59 PM